ปัจจุบันปัญหาภาวะทุพโภชนาการของประเทศไทยได้เคลื่อนเข้าสู่เส้นทางสองแพร่ง ที่สำคัญทั้งสองทางในขณะที่ภาวะโรคขาดสารอาหารยังเป็นปัญหาสาธารณสุขอยู่ แต่ภาวะโภชนาการเกินและโรคเรื้อรังที่เกี่ยวข้องได้ทวีรุนแรงเพิ่มขึ้นอย่าง รวดเร็วใกล้เข้าสู่ภาวะวิกฤตทางสุขภาพ สาเหตุสำคัญเกิดจากพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่ไม่พึงประสงค์ จากการสำรวจภาวะอาหารและโภชนาการแห่งชาติ 5 ครั้ง
ที่ผ่านมาพบว่า คนไทยกินอาหารประเภทไขมัน น้ำตาล โปรตีนจากสัตว์และอาหารรสเค็มมากขึ้น ในทางตรงกันข้ามกลับกินผักน้อยลง คนรุ่นใหม่กินอาหารต่างชาติและอาหารสำเร็จรูป(Processed Food) มากขึ้นที่น่าเป็นห่วงคือ ตระหนักในคุณค่าของอาหารไทยน้อยลงพฤติกรรมเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญ ที่นำไปสู่การเกิดภาวะโรคหัวใจ หลอดเลือด โรคอ้วนและโรคที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ตามมามากมาย การส่งเสริมโภชนาการรวมทั้งการควบคุมป้องกันภาวะทุพโภชนาการเป็นกลยุทธ์เชิง รุกที่จำเป็นต้องเร่งรัดดำเนินการเพื่อลดภาวะเสี่ยงให้เกิดน้อยลง การส่งเสริมโภชนาการในเชิงรุกมุ่งให้ความสำคัญต่อการพัฒนาพฤติกรรมทางอาหาร และโภชนาการ โดยการสื่อสารด้านอาหารและโภชนาการ (Nutrition Information Education and Communication) เพื่อให้คนไทยตระหนักมีความรู้และกินอาหารให้ถูกหลักโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับหน่วยงานด้านอาหารและโภชนาการที่เกี่ยวข้องได้กำหนดข้อปฏิบัติการกิน อาหารเพื่อสุขภาพที่ดีหรือโภชนบัญญัติ 9 ประการ และธงโภชนาการขึ้นมาเพื่อใช้เป็นองค์ความรู้ สื่อสารให้ประชาชนกินอาหารถูกหลักโภชนาการ หลากหลาย ได้สัดส่วน และปริมาณที่พอเหมาะ ซึ่งเป็นการป้องกันโรคหัวใจหลอดเลือด และโรคเรื้อรังที่เกี่ยวข้อง ปัจจุบันได้ประยุกต์โภชนบัญญัติและธงโภชนาการ ให้เกิดผลในทางปฏิบัติให้มากขึ้น โดยการรณรงค์ให้คนไทยกินอาหารตามเมนูชูสุขภาพ เมนูชูสุขภาพเป็นอาหารที่ปรุงจากอาหารครบอย่างน้อย 4 หมู่ มีปริมาณไขมันไม่เกินร้อยละ 30 ของการกระจายตัว พลังงานในอาหารทั้งหมด ปรุงจากอาหารที่สะอาดปลอดภัยและมีรสไม่เค็มจัด หวานจัด โครงการเมนู ชูสุขภาพจะรณรงค์ในคน 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่กินอาหารนอกบ้านจะรณรงค์ผ่านร้านอาหาร Clean Food Good Taste โดยการส่งเสริมให้ร้านอาหารดังกล่าวมีเมนูชูสุขภาพให้ลูกค้าได้เลือกบริโภค ส่วนคนที่ปรุงอาหารกินเองในบ้าน จะรณรงค์ผ่านชมรมสร้างสุขภาพและผ่านสื่อต่างๆ โดยการเผยแพร่เมนูชูสุขภาพอย่างน้อย 190 เมนู ให้เป็นที่รู้จักและแพร่หลายในกลุ่มแม่บ้านและประชาชนทั่วไป นอกจากนี้โครงการเมนูชูสุขภาพ ยังจะบูรณาการการดำเนินงานเข้าไปในกิจกรรมต่างๆ เช่น โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพสถานที่ทำงานน่าอยู่ ตลาดน่าซื้อ และเมืองน่าอยู่ เป็นต้น
สง่า ดามาพงษ์ B.S (Food Sei.), MCN.
กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
